PRACOWNIA CHEMII ROLNEJ


Pracownia Chemii Rolnej
Adres: ul. Seminaryjna 5, 85-326 Bydgoszcz
tel.: (52) 374 9001
e-mail: fabisiak@utp.edu.pl

Pracownicy Pracowni

prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak, prof nadzw. - Kierownik Pracowni
tel.: 52 374 90 01 e-mail: fabisiak@utp.edu.pl


Pracownicy naukowo-dydaktyczni:

dr hab. inż. Bożena Barczak, prof. nadzw. UTP
tel.: (52) 374 91 06, e-mail: barczak@utp.edu.pl

dr inż. Wojciech Kozera
tel.: (52) 374 90 98, e-mail: kozera@utp.edu.pl

dr inż. Tomasz Knapowski
tel.: (52) 374 90 13, e-mail: knap@utp.edu.pl

dr inż. Edward Majcherczak
tel.: (52) 374 91 04, e-mail: majcher@utp.edu.pl

dr inż. Krystian Nowak
tel.: (52) 374 91 03, e-mail: knowak@utp.edu.pl




mgr inż. Jerzy Pyszycki - specjalista inżynieryjno-techniczny

tel.: (52) 374-9101, e-mail: pyszycki@utp.edu.pl

inż. Paulina Słomska - technik
tel.: (52) 374 9105, e-mail: pauslo001@utp.edu.pl


Doktoranci:

mgr inż. Katarzyna Mitura
mgr inż. Karolina Madajska
mgr inż. Magda Gabrowska
mgr inż. Justyna Jachymska
mgr inż. Aleksandra Piekut
mgr inż. Mateusz Świtkowski

Historia

Katedra powstała w 1969 r. jako oddział Katedry Chemii Rolnej Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu. Organizatorem i pierwszym kierownikiem jednostki do 1990 roku był śp. Prof. zw. dr hab. W. Łoginow. W latach 1990-93 oraz w latach 1993-2004 funkcję tę pełnili odpowiednio: Prof. dr W. Wiśniewski oraz Prof. dr hab. inż. W. Cwojdziński. W tych latach w skład Katedry wchodziły: Zakład Nawożenia (kierownik: prof. dr hab. inż. W. Cwojdziński) oraz Zakład Podstaw Chemii Rolnej (kierownik: dr hab. inż. Z. Klupczyński, prof. nadzw. UTP).W latach 2005-2013 kierownikiem Katedry była prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak. Następnie w wyniku restrukturyzacji Wydziału Rolnictwa i Biotechnologii Katedra Chemii Rolnej została przekształcona w Zakład Chemii Rolnej (kierownik: prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak) i włączona w strukturę Katedry Chemii Środowiska, której kierownikiem był prof. dr hab. inż. Janusz Hermann. Od 1 stycznia 2018 roku w wyniku połączenia Katedry Chemii Środowiska i Katedry Gleboznawstwa i Ochrony Gleb powołano Katedrę Biogeochemii i Gleboznawstwa, której kierownikiem z wyboru została prof. dr hab. Bożena Dębska. W skład Katedry wchodzą trzy pracownie, m. in. Pracownia Chemii Rolnej pod kierownictwem prof. dr hab. Ewy Spychaj-Fabisiak.

Problematyka naukowo - badawcza

Dorobek naukowy Pracowni Chemii Rolnej obejmuje szeroki zakres tematów badawczych dotyczących żyzności gleb oraz możliwości zwiększenia produkcji roślinnej oraz poprawy jej jakości poprzez doskonalenie agrotechniki i wykorzystanie postępu biologicznego ze szczególnym uwzględnieniem nowoczesnych i innowacyjnych metod nawożenia. Badania te w wielu aspektach mają charakter aplikacyjny, a ich wyniki są wdrażane do produkcji rolnej. Pracownicy dydaktyczni są autorami lub współautorami ponad 500 oryginalnych prac twórczych opublikowanych w czasopismach o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Wygłosili wiele referatów na sympozjach, konferencjach, seminariach i warsztatach poświęconych tematyce prowadzonych badań oraz praktyce rolniczej. Są autorami ekspertyz, opinii i opracowań wdrożeniowych w zakresie oddziaływania czynników antropogenicznych w układzie agrosystem-jakość surowca. Ponadto są oni również inicjatorami badań prowadzonych na potrzeby indywidualnych gospodarstw rolnych oraz firm branżowych, zajmujących się optymalizacją nawożenia i jakości płodów rolnych.


Kierunki badań naukowych realizowanych w Pracowni Chemii Rolnej

  • racjonalizacja nawożenia i wykorzystania postępu biologicznego w kierunku bezpieczeństwa płodów rolnych i oceny jakości gleby,
  • badania nad przemianami składników pokarmowych w glebie w kontekście zagrożeń dla środowiska,
  • ocena wartości technologicznej ziarna zbóż w zależności od zastosowanych preparatów biostymulujących i aplikacji mikroelementów,
  • ocena przydatności konsumpcyjnej i technologicznej różnych surowców i produktów rolno-spożywczych ze szczególnym uwzględnieniem orkiszu, pszenicy zwyczajnej, pszenżyta oraz kukurydzy,
  • rola międzyplonów w uprawie roślin okopowych jako alternatywy dla obornika i stosowanego nawożenia z uwzględnieniem aplikacji mikroelementów,
  • oddziaływanie różnych systemów rolnictwa (ekologiczny, konwencjonalny, zintegrowany) na produkcyjność i jakość płodów rolnych oraz jakość środowiska glebowego,
  • ekologiczne skutki stosowania nawozów mineralnych i naturalnych w agrosystemach,
  • optymalizacja agrotechniki ziół w uprawie polowej ze szczególnym uwzględnieniem nawożenia,
  • wpływ nawożenia i czynników pozanawozowych na wartość biologiczną białka plonów.
  • ocena siarki jako składnika nawozowego kształtującego wielkość i jakość plonów wybranych roślin uprawnych,
  • badania składu chemicznego warzyw w świetle kryteriów jakościowych bezpiecznej żywności,
  • skutki oddziaływania wieloletniego intensywnego nawożenia mineralnego oraz mineralno-naturalnego na jakość plonów roślin uprawianych w uproszczonym zmianowaniu oraz właściwości fizykochemiczne gleby,
  • ocena skażenia próbek środowiskowych pierwiastkami śladowymi.

Zajęcia dydaktyczne prowadzone przez pracowników Pracowni Chemii Rolnej

Przedmioty realizowane na WRiB

Kierunek: Rolnictwo

  • Chemia rolna,
  • Chemia nieorganiczna,
  • Chemia organiczna,
  • Cereal technology, Physical and rheological properties of raw materials, Quality – zajęcia dydaktyczne dla studentów zagranicznych w ramach programu Erasmus,
  • Analiza instrumentalna,
  • Jakość i bezpieczeństwo płodów rolnych,
  • Przechowalnictwo i przetwórstwo płodów rolnych,
  • Laboratorium dyplomowe,
  • Seminarium dyplomowe,
  • Seminarium magisterskie.

Kierunek: Technologia żywności i żywienie człowieka

  • Analiza i ocena jakości żywności,
  • Technologie produktów zbożowych,
  • Metody instrumentalne w ocenie produktów rolno-spożywczych,
  • Seminarium dyplomowe,

Kierunek: Zielarstwo i fitoterapia

  • Chemia analaityczna

Przedmioty realizowane na WTiICh

  • Technologie produktów zbożowych

Przedmioty realizowane na WZ

  • Technologie przetwórstwa biosurowców,
  • Podstawy rolnictwa i gospodarki żywnościowej.

Przedmioty realizowane na WHiBZ

  • Chemia rolna z elementami gleboznawstwa,
  • Podstawy produkcji roślinnej z elementami chemii rolnej i gleboznawstwa.

W ostatnim 10. leciu w Pracowni zrealizowano blisko 200 prac inżynierskich i magisterskich. W ramach zajęć dydaktycznych z przedmiotu Technologia Gastronomiczna dla studentów Kierunku Technologia Żywności i Żywienia człowieka nauczyciele akademiccy organizują zajęcia praktyczne i panele dyskusyjne, m.in. w takich renomowanych restauracjach w Bydgoszczy jak: Holiday Inn czy Sowa. W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze Środków Unii Europejskiej prowadzono zajęcia dla uczniów Zespołów Szkół Rolniczych regionu Pomorza i Kujaw, których celem było zapoznanie z warsztatem badawczym naszego Wydziału w zakresie nauk rolniczych. Poza tym dużą aktywność nauczyciele wykazali w organizowaniu warsztatów dla młodzieży szkół podstawowych i średnich, gdzie głównym hasłem przewodnim było” Nie z każdej mąki będzie chleb”.

Oferta naukowo - badawcza

W skład Pracowni Chemii Rolnej wchodzą dwa laboratoria badawcze: Laboratorium Oceny Jakości Ziarna Zbóż dla Przetwórstwa Spożywczego oraz Laboratorium Wspierania Technologii Produkcji Bezpiecznej Żywności. Wyposażone one są w wysokospecjalistyczną aparaturę badawczą w oparciu o którą można wykonywać analizy chemiczne w aspekcie bezpieczeństwa surowców i produktów rolnych oraz szeroko rozumianej monitoringu jakości gleby. Ponadto w laboratoriach tych istnieje możliwość dokonania oceny zawartości, np. makro i mikroelementów, pierwiastków śladowych, w tym krzemu i selenu. Dotyczy to badań próbek środowiskowych z uwzględnieniem gleby, wody, nawozów, roślin, odpadów pochodzenia rolniczego, surowców rolnych do dalszego przetwarzania, itp. Ponadto w ziarnie zbóż oraz nasionach roślin oleistych można  oznaczyć  ich wyróżniki technologiczne.

Wykaz najważniejszej aparatury:

  • automatyczny analizator aminokwasów Ingos AAA400,
  • chromatograf kolumnowy HPLC firmy Knauer,
  • analizator do przepływowej analizy ciągłej do oznaczania azotu amonowego, sumy azotu azotanowego (V) i azotynowego (III) i ortofosforowego w ekstraktach glebowych i roślinnych SKALAR SAN++,
  • analizator azotu, typ Kjeltec 1026 System II, firmy Tecator,
  • chlorofilomierz Minolta SPAD 502P,
  • fotometr płomieniowy,
  • spektrofotometr DR 2000,
  • spekol 211 (Carl Zeiss Jena),
  • analizator całego ziarna Infratec 1241 (FOSS),
  • analizator barwy próbek środowiskowych - CR-410 - Konica-Minolta,
  • konsystograf z wyjściem komputerowym do określania właściwości reologicznych ciasta (wodochłonność mąki, czas tworzenia, stałość, elastyczność i rozmiękczenie ciasta),
  • spektrometr absorpcji atomowej Varian AA240FS,
  • młyn laboratoryjny do rozdrabniania ziarna zbóż na mąkę,
  • młyn laboratoryjny do rozdrabniania ziarna zbóż w celu uzyskania mlewa na oznaczenie liczby opadania,
  • zestaw aparaturowy do oznaczania wartości liczby opadania (SWD),
  • zestaw aparaturowy do oznaczania wartości wskaźnika sedymentacji (SWD 89),
  • zestaw aparaturowy do oznaczenia ilości i jakości glutenu (miesiarka wibracyjna, glutownik, wirówka do glutenu),
  • urządzenie do automatycznego określania wodochłonności mąki,
  • piec laboratoryjny z komorą fermentacyjną do przeprowadzania próbnych wypieków,
  • dodatkowe wyposażenie laboratorium (np. laboratoryjny obłuskiwacz ziarna, odsiewacz laboratoryjny do przeprowadzania analizy sitowej mąki, młynki laboratoryjne, separator do badania zanieczyszczeń w zbożu, rozdzielacz do zboża, gęstościomierz, farinotom, licznik ziaren, objętościomierz laboratoryjny do badania objętości pieczywa podłużnego i okrągłego, itp.),

Ponadto oferujemy:

  • doradztwo nawozowe w aspekcie jakości płodów rolnych i środowiska glebowego,
  • ekspertyzy w zakresie oceny wyróżników technologicznych płodów rolnych ze szczególnym uwzględnieniem ziarna zbóż,
  • możliwość wprowadzania innowacyjnych technologii w uprawie roślin w oparciu o badania polowe w aspekcie kontroli stanu środowiska glebowego oraz bezpieczeństwa uzyskanych surowców.

Dorobek publikacyjny pracowników Pracowni Chemii Rolnej

z Listy A MNiSW od 2011 roku

  1. Spychaj-Fabisiak E., Murawska B., Pacholczyk Ł. 2011. Values of quality traits of oilseed rape seeds depending on the fertilisation and plant densityJ. Element., 16(1), 115-124.
  2. Kozera W., Majcherczak E. 2011. Content of macronutrients and values of mole ratios in leaves of woolly foxglove (Digitalis lanata Ehrh.) cultivated under differentiated mineral fertilisation. J. Element., 16(4), 555-565.
  3. Knapowski T., Ralcewicz M., Spychaj–Fabisiak E., Murawska B. 2012. Effect of the rate of nitrogen and zinc on the zinc and copper accumulation in grain of spring triticale cultivar Kargo. J. Element., 17(3), 421-429.
  4. Barczak B., Nowak K., Knapowski T., 2013. Potato yielding affected by various sulphur forms and rates. Agrochimica, 57, 4, 363-372.
  5. Kozera W., Majcherczak E., Barczak B., 2013. Effect of varied NPK fertilization on the yield size, content of essential oil and mineral composition of caraway fruit (Carum carvi L.) J. Element., 18, 2, 255-267.
  6. Murawska B., Spychaj-Fabisiak E., Knapowski T., Głowacki B., 2013. Ionic equilibrium in maize grain depending on the fertilisation and soil type. Journal Central European of Agriculture, 14(4), 1518-1529.
  7. Majcherczak E., Kozera W., Ralcewicz M., Knapowski T., 2013. Content of total carbon and available forms of phosphorus, potassium and magnesium in soil depending on the sulphur rate and form. J. Element., 18(1), 107-114.
  8. Barczak B., Knapowski T., Kozera W., Ralcewicz M., 2014. Effects of sulphurfertilisation on the content and uptake of macroelements in narrow-leaf lupin, Rom. Agricult. Res., 2014, 31, 245-251.
  9. Spychaj-Fabisiak E., Barczak B., Nowak K., Jagielski J., 2014. Amino acid composition of winter wheat grain protein depending on the seed certification class and on the cultivar, Rom. Agricult. Res., 31, 89-94.
  10. Barczak B., Nowak K., 2015: Effect of sulphur fertilisation on the content of macroelements and their ionic ratios in potato tubers. Element. 1, 37-47.
  11. Knapowski T., Szczepanek M., Wilczewski E., Pobereżny J., 2015: Response of wheat to seed dressing with humus and foliar potassium fertilization. Agricult. Sci. Technol., 17, 6, 1559-1569.
  12. Kozera W., Majcherczak E., Barczak B., Knapowski T., Wszelaczyńska E., Pobereżny J., 2015: Reaction of the yield and the mineral composition of garden thyme (Thymus vulgaris) herbage to various NPK proportions. J. Element., 20(4), 921-931.
  13. Rutkowska B., Murawska B., Spychaj-Fabisiak E., Różański Sz., Szulc W., Piekut A., 2015: Evaluation of the mercury content of loamy sand soilafter long-term nitrogen and potassium fertilization, Plant Soil Environ., 61, 12, 537–543.
  14. Rutkowska B., Szulc W., Bomze K., Gozdowski D., Spychaj-Fabisiak E., Soil factors affecting solubility and mobility of zinc in contaminated soils. Inter. J. Environ. Sci. Technol., 12(5), 1687-1694.
  15. Rutkowska B., Szulc W., Hoch M., Spychaj-Fabisiak E., Forms of Al in soil and soil solution in a long-term fertilizer application experiment. Soil Use Manag., 31, 114-120.
  16. Szulc W., Rutkowska B., Hoch M., Spychaj-Fabisiak E., Murawska B., Exchangeable silicon content of soil in a long-term fertilization experiment. Plant Soil Environ., 61, 10, 458-461.
  17. Barczak B., Kozera W., Klikocka H., Gęsiński K. 2016. Wskaźniki stanu odżywienia łubinu wąskolistnego w zależności od formy i dawki siarki.  Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 584, 3-11.
  1. Barczak B., Klikocka H., Kozera W., Knapowski T. 2018. Assessment of the effect of sulphur fertilisation on oat grain yield and micronutrient uptake. Elem., 23(1), 45-56.
  2. Klikocka H., Szostak B., Barczak B., Kobiałka A. 2017. Effect of sulphur and nitrogen fertilization on the selenium content and uptake by grain of spring wheat. Elem., 22(3), 985-994.
  3. Kozera W., Barczak B., Knapowski T., Brudnicki A., Wichrowska D. 2017. Respone of spring barley to NPK and S fertilisation: yielding, the content of protein and the accumulation of mineral nutrients. Elem., 22(2), 725-736.
  4. Kozera W., Barczak B., Knapowski T., Spychaj-Fabisiak E., Murawska B. 2017. Reaction of spring barley to NPK and S fertilisation. Yield, the content of macroelements and the value of ionic ratios. Romanian Agricultural Research 34, 1-10.
  5. Rutkowska B., Szulc W., Spychaj-Fabisiak E., Pior N. 2017. Prediction of molybdenum availability to plants in differentiated soil conditions. Plant Soil Environ., 63(11), 491-497.

 

Rozprawy habilitacyjne:

  • Spychaj-Fabisiak E. 2001.Modelowanie procesów wymywania przyswajalnych związków azotu w zależności od właściwości gleb. Rozprawy 100, ss.77.
  • Barczak B. 2010. Siarka jako składnik pokarmowy kształtujący wielkość i jakość plonów wybranych roślin uprawnych. Rozprawy 144, UTP Bydgoszcz, ss.131.
  • Murawska B. 2012. Jednotematyczny cykl publikacji nt. „Ocena skutków zastosowanego nawożenia w aspekcie właściwości gleby i jakości kukurydzy uprawianej na paszę w warunkach doświadczeń statycznych „ stanowiący rozprawę habilitacyjną.