ZAKŁAD CHEMII ROLNEJ

Zakład Chemii Rolnej
Adres: ul. Seminaryjna 5, 85-326 Bydgoszcz
tel.: (52) 374 9001
e-mail: fabisiak@utp.edu.pl

Pracownicy Zakładu

prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak - Kierownik Zakładu
tel.: 52 374 90 01 e-mail: fabisiak@utp.edu.pl


Pracownicy naukowo-dydaktyczni:

dr hab. inż. Bożena Barczak, prof. nadzw. UTP
tel.: (52) 374 91 06, e-mail: barczak@utp.edu.pl

dr hab. inż. Barbara Murawska
tel.: (52) 374 90 06, e-mail: murawska@utp.edu.pl

dr inż. Tomasz Knapowski
tel.: (52) 374 90 13, e-mail: knap@utp.edu.pl

dr inż. Wojciech Kozera
tel.: (52) 374 90 98, e-mail: kozera@utp.edu.pl

dr inż. Edward Majcherczak
tel.: (52) 374 91 04, e-mail: majcher@utp.edu.pl

dr inż. Krystian Nowak
tel.: (52) 374 91 03, e-mail: knowak@utp.edu.pl


Byli pracownicy naukowo-dydaktyczni:

dr inż. Jolanta Janowiak
dr inż. Maria Ralcewicz


Pracownicy naukowo-techniczni:

mgr inż. Jerzy Pyszycki
tel.: (52) 374-9101, e-mail: pyszycki@utp.edu.pl

Hanna Patyk
tel.: (52) 374 9105


Doktoranci:

mgr inż. Katarzyna Mitura
mgr inż. Karolina Madajska
mgr inż. Magda Gabrowska
mgr inż. Justyna Jachymska
mgr inż. Aleksandra Piekut
mgr inż. Mateusz Świtkowski

Historia

Katedra powstała w 1969 r. jako oddział Katedry Chemii Rolnej Wyższej Szkoły Rolnczej w Poznaniu. Organizatorem i pierwszym kierownikiem jednostki do 1990roku był śp. Prof. zw. dr hab. W. Łoginow. Po śmierci Kierownika Katedry prof. zw. dr hab. W. Łoginowa funkcję tę pełnili : w latach 1990-1993 Prof. dr W. Wiśniewski a w latach 1993-2004 Prof. dr hab. inż. W. Cwojdziński , w skład Katedry w tych ostatnich latach wchodziły: Zakład Nawożenia (którym kierował prof. dr hab. inż. W. Cwojdziński) oraz Zakład Podstaw Chemii Rolnej którym kierował dr hab. Z. Klupczyński. Od 2005 roku  kierownikiem Katedry była prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak. W wyniku restrukturyzacji Wydziału Rolnictwa i Biotechnologii w 2013 roku dwie Katedry: Katedra Chemii Środowiska oraz Katedra Chemii Rolnej zostały połączone i weszły do struktury Katedry Chemii Środowiska której kierownikiem jest . prof. dr hab. inż. Janusz Hermann, natomiast  kierownikiem Zakładu Chemii Rolnej jest  prof. dr hab. Ewa Spychaj-Fabisiak.

Problematyka naukowo - badawcza

Dorobek naukowy Zakładu Chemii Rolnej obejmuje szeroki zakres tematów badawczych dotyczących żyzności gleb oraz możliwości zwiększenia produkcji roślinnej oraz poprawy jej jakości poprzez doskonalenie agrotechniki i wykorzystanie postępu biologicznego ze szczególnym uwzględnieniem nowoczesnych metod nawożenia. Badania prowadzone przez pracowników Zakładu w wielu aspektach mają charakter aplikacyjny, a ich wyniki są wdrażane do produkcji rolnej. Pracownicy dydaktyczni są autorami lub współautorami około 500 oryginalnych prac twórczych opublikowanych w czasopismach o zasięgu krajowym i międzynarodowym. Wygłosili wiele referatów na sympozjach, konferencjach, seminariach i warsztatach poświęconych tematyce prowadzonych badań oraz praktyce rolniczej. Wykonali szereg recenzji prac doktorskich i habilitacyjnych oraz opiniowali wnioski o tytuł profesora. Są autorami wielu ekspertyz, opinii i opracowań wdrożeniowych w zakresie oddziaływania czynników antropogenicznych na agrosystemy. Pracownicy są również inicjatorami badań prowadzonych na potrzeby indywidualnych gospodarstw rolnych oraz firm branżowych, zajmujących się optymalizacją nawożenia i jakości płodów rolnych.


Kierunki badań Zakładu Chemii Rolnej

  • Racjonalizacja nawożenia i wykorzystania postępu biologicznego w kierunku bezpieczeństwa płodów rolnych i poprawy jakości gleby.
  • Badania nad przemianami składników pokarmowych w glebie w kontekście zagrożeń dla środowiska.
  • Ocena wartości technologicznej ziarna zbóż w zależności od zastosowanych preparatów biostymulujących i aplikacji mikroelementów.
  • Ocena przydatności konsumpcyjnej i technologicznej różnych surowców i produktów rolno-spożywczych ze szczególnym uwzględnieniem orkiszu, pszenicy zwyczajnej oraz kukurydzy.
  • Rola międzyplonów w uprawie roślin okopowych jako alternatywy dla obornika i stosowanego nawożenia z uwzględnieniem aplikacji mikroelementów.
  • Oddziaływanie różnych systemów rolnictwa (ekologiczny, konwencjonalny, zintegrowany) na produkcyjność i jakość płodów rolnych oraz środowisko glebowe.
  • Ekologiczne skutki stosowania nawozów mineralnych i naturalnych w agrosystemach.
  • Optymalizacja agrotechniki ziół w uprawie polowej ze szczególnym uwzględnieniem nawożenia.
  • Wpływ nawożenia i czynników pozanawozowych na wartość biologiczną białka plonów.
  • Ocena siarki jako składnika nawozowego kształtującego wielkość i jakość plonów wybranych roślin uprawnych.
  • Badania składu chemicznego warzyw w świetle kryteriów jakościowych bezpiecznej żywności.
  • Skutki stosowania od 1974 i 1979 roku intensywnego nawożenia mineralnego oraz mineralnego - naturalnego na jakości plonów roślin uprawnych i właściwości gleby.
  • Ocena skażenia gleb i roślin metalami ciężkimi.
  • Monitoring i ocena jakości produktów rolno-spożywczych z gospodarstw konwencjonalnych i ekologicznych.

Zajęcia dydaktyczne prowadzone przez pracowników Zakładu Chemii Rolnej

Przedmioty realizowane na WRiB

Kierunek: Rolnictwo

  • Chemia rolna
  • Cereal technology, Physical and rheological properties of raw materials, Quality – zajęcia dydaktyczne dla studentów zagranicznych w ramach programu Erasmus
  • Analiza instrumentalna
  • Jakość i bezpieczeństwo płodów rolnych
  • Towaroznawstwo żywności pochodzenia roślinnego
  • Regionalne produkty żywnościowe
  • Laboratorium dyplomowe
  • Seminarium dyplomowe
  • Seminarium magisterskie
  • Wykłady monograficzne

Kierunek: Technologia żywności iżywienie człowieka

  • Analiza i ocena jakości żywności
  • Technologie produktów zbożowych
  • Seminarium dyplomowe

Przedmioty realizowane na WTiICh

  • Technologie produktów zbożowych

Przedmioty realizowane na WZ

  • Metody przechowywania żywności
  • Środki produkcji rolniczej
  • Podstawy rolnictwa i gospodarki żywnościowej
  • Technologie przetwórstwa biosurowców

 

Przedmioty realizowane na WHiBZ

  • Chemia rolna z elementami gleboznawstwa
  • Podstawy agronomii
  • Podstawy produkcji roślinnej z elementami chemii rolnej i gleboznawstwa

 

W ostatnim 5. leciu z Zakładzie zrealizowano blisko 200 prac inżynierskich i magisterskich. W ramach zajęć dydaktycznych z przedmiotu Technologia Gastronomiczna  dla studentów Kierunku Technologia Żywności i Żywienia człowieka  nauczyciele akademiccy  organizują zajęcia praktyczne i panele dyskusyjne m.in. w takich renomowanych restauracjach  Bydgoszczy jak: Holiday Inn czy Sowa. W ramach Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki współfinansowanego ze Środków Unii Europejskiej prowadzono zajęcia dla uczniów Zespołów Szkół Rolniczych regionu Pomorza i Kujaw, których celem było zapoznanie z warsztatem badawczym naszego Wydziału w zakresie nauk rolniczych.

Oferta naukowo - badawcza

W Zakładzie Chemii Rolnej znajdują się dwa laboratoria (Laboratorium Oceny Jakości Ziarna Zbóż dla Przetwórstwa Spożywczego, Laboratorium Wspierania Technologii Produkcji Bezpiecznej Żywności) wyposażone w urządzenia niezbędne do wykonywania analiz chemicznych w aspekcie bezpieczeństwa surowców i produktów rolnych oraz poprawy jakości gleby. Istnieje możliwość oznaczania np. makro i mikroelementów, pierwiastków śladowych w próbkach gleby, wody oraz w nawozach jak również w roślinach . Ponadto w próbach materiału roślinnego można  oznaczyć  wyróżniki technologiczne zbóż.

Wykaz aparatury:

  • Automatyczny analizator aminokwasów Ingos AAA400
  • Analizator przepływowy Skalar SAN++
  • Spektrometr absorpcji atomowej Varian AA240FS
  • analizator do przepływowej analizy ciągłej do oznaczania azotu amonowego, sumy azotu azotanowego i azotynowego i ortofosforowego w ekstraktach glebowych i roślinnych SERVVAR4CONT1,
  • spektrometr emisyjny JY 238 ULTRACE, firmy Jobin-Yvon,
  • spektrofotometr UV-Vis, DU 640, z matrycą diodową (Beckman Instruments),
  • spektrofotometr DR 2000,
  • spekol 211 (Carl Zeiss Jena),
  • fotometr płomieniowy,
  • chromatograf kolumnowy HPLC firmy Knauer,
  • analizator azotu, typ Kjeltec 1026 System II, firmy Tecator,
  • chromatograf gazowy z detektorem masowym typu pułapka jonowa, wyposażony w dodatkowe detektory FID i ECD firmy VARIAN,
  • piec mikrofalowy, typ mls1200 Pyro Asching, firmy Milestone,
  • zestaw mikrofalowy MARS,
  • analizator całego ziarna Infratec 1241 (FOSS),
  • kolorymetr CR-410 (Konica-Minolta),
  • konsystograf z wyjściem komputerowym do określania właściwości reologicznych ciasta (wodochłonność mąki, czas tworzenia, stałość, elastyczność i rozmiękczenie ciasta),
  • laboratoryjny obłuskiwacz ziarna (OS-1),
  • młyn laboratoryjny do rozdrabniania ziarna zbóż na mąkę,
  • młyn laboratoryjny do rozdrabniania ziarna zbóż w celu uzyskania mlewa na oznaczenie liczby opadania
  • odsiewacz laboratoryjny do przeprowadzania analizy sitowej mąki,
  • zestaw aparaturowy do oznaczania wartości liczby opadania (SWD),
  • zestaw aparaturowy do oznaczania wartości wskaźnika sedymentacji (SWD 89),
  • zestaw aparaturowy do oznaczenia ilości i jakości glutenu (miesiarka wibracyjna, glutownik, wirówka do glutenu),
  • urządzenie do automatycznego określania wodochłonności mąki,
  • piec laboratoryjny z komorą fermentacyjną do przeprowadzania próbnych wypieków,
  • objętościomierz laboratoryjny do badania objętości pieczywa podłużnego i okrągłego,
  • urządzenia do badania zbóż (młynki laboratoryjne, separator do badania zanieczyszczeń w zbożu, rozdzielacz do zboża, gęstościomierz, farinotom, licznik ziaren, itp.).

Aparatura zakupiona została w ramach realizacji projektu II etapu Regionalnego Centrum Innowacyjności współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Regionalnego w ramach -Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013

Ponadto oferujemy:
  • Doradztwo nawozowe w aspekcie jakości płodów rolnych i środowiska glebowego.
  • Ekspertyzy w zakresie oceny wyróżników technologicznych płodów rolnych ze szczególnym uwzględnieniem ziarna zbóż oraz w aspekcie zanieczyszczenia środowiska glebowego.
  • Możliwość prowadzenia innowacyjnych badań polowych w Stacji Badawczej UTP zlokalizowanej w Minikowie oraz w Wierzchucinku.

Dorobek publikacyjny pracowników Zakładu Chemii Rolnej

z Listy A MNiSW w latach 2011-2016

  1. Spychaj-Fabisiak E., Murawska B., Pacholczyk Ł. 2011. Values of quality traits of oilseed rape seeds depending on the fertilisation and plant density. J. Element., 16(1), 115-124.
  2. Kozera W., Majcherczak E. 2011. Content of macronutrients and values of mole ratios in leaves of woolly foxglove (Digitalis lanata Ehrh.) cultivated under differentiated mineral fertilisation. J. Element., 16(4), 555-565.
  3. Knapowski T., Ralcewicz M., Spychaj–Fabisiak E., Murawska B. 2012. Effect of the rate of nitrogen and zinc on the zinc and copper accumulation in grain of spring triticale cultivar Kargo. J. Element., 17(3), 421-429.
  4. Barczak B., Nowak K., Knapowski T., 2013. Potato yielding affected by various sulphur forms and rates. Agrochimica, 57, 4, 363-372.
  5. Kozera W., Majcherczak E., Barczak B., 2013. Effect of varied NPK fertilization on the yield size, content of essential oil and mineral composition of caraway fruit (Carum carvi L.) J. Element., 18, 2, 255-267.
  6. Murawska B., Spychaj-Fabisiak E., Knapowski T., Głowacki B., 2013. Ionic equilibrium in maize grain depending on the fertilisation and soil type. Journal Central European of Agriculture, 14(4), 1518-1529.
  7. Majcherczak E., Kozera W., Ralcewicz M., Knapowski T., 2013. Content of total carbon and available forms of phosphorus, potassium and magnesium in soil depending on the sulphur rate and form. J. Element., 18(1), 107-114.
  8. Barczak B., Knapowski T., Kozera W., Ralcewicz M., 2014. Effects of sulphurfertilisation on the content and uptake of macroelements in narrow-leaf lupin, Rom. Agricult. Res., 2014, 31, 245-251.
  9. Spychaj-Fabisiak E., Barczak B., Nowak K., Jagielski J., 2014. Amino acid composition of winter wheat grain protein depending on the seed certification class and on the cultivar, Rom. Agricult. Res., 31, 89-94.
  10. Barczak B., Nowak K., 2015: Effect of sulphur fertilisation on the content of macroelements and their ionic ratios in potato tubers. Element. 1, 37-47.
  11. Knapowski T., Szczepanek M., Wilczewski E., Pobereżny J., 2015: Response of wheat to seed dressing with humus and foliar potassium fertilization. Agricult. Sci. Technol., 17, 6, 1559-1569.
  12. Kozera W., Majcherczak E., Barczak B., Knapowski T., Wszelaczyńska E., Pobereżny J., 2015: Reaction of the yield and the mineral composition of garden thyme (Thymus vulgaris) herbage to various NPK proportions. J. Element., 20(4), 921-931.
  13. Rutkowska B., Murawska B., Spychaj-Fabisiak E., Różański Sz., Szulc W., Piekut A., 2015: Evaluation of the mercury content of loamy sand soilafter long-term nitrogen and potassium fertilization, Plant Soil Environ., 61, 12, 537–543.
  14. Rutkowska B., Szulc W., Bomze K., Gozdowski D., Spychaj-Fabisiak E., Soil factors affecting solubility and mobility of zinc in contaminated soils. Inter. J. Environ. Sci. Technol., 12(5), 1687-1694.
  15. Rutkowska B., Szulc W., Hoch M., Spychaj-Fabisiak E., Forms of Al in soil and soil solution in a long-term fertilizer application experiment. Soil Use Manag., 31, 114-120.
  16. Szulc W., Rutkowska B., Hoch M., Spychaj-Fabisiak E., Murawska B., Exchangeable silicon content of soil in a long-term fertilization experiment. Plant Soil Environ., 61, 10, 458-461.
  17. Barczak B., Kozera W., Klikocka H., Gęsiński K. 2016. Wskaźniki stanu odżywienia łubinu wąskolistnego w zależności od formy i dawki siarki.  Zesz. Probl. Post. Nauk Roln. 584, 3-11.

 

Rozprawy habilitacyjne:

  • Spychaj-Fabisiak E. 2001.Modelowanie procesów wymywania przyswajalnych związków azotu w zależności od właściwości gleb. Rozprawy 100, ss.77.
  • Barczak B. 2010. Siarka jako składnik pokarmowy kształtujący wielkość i jakość plonów wybranych roślin uprawnych. Rozprawy 144, UTP Bydgoszcz, ss.131.
  • Murawska B. 2012. Jednotematyczny cykl publikacji nt. „Ocena skutków zastosowanego nawożenia w aspekcie właściwości gleby i jakości kukurydzy uprawianej na paszę w warunkach doświadczeń statycznych „ stanowiący rozprawę habilitacyjną.