W związku z tym, że Unia Europejska od wielu lat finansuje różne programy i inicjatywy mające wspierać projekty na rzecz grup marginalizowanych i dyskryminowanych powołano Inicjatywę Wspólnotową EQUAL. Stanowi ona część Europejskiej Strategii Zatrudnienia na rzecz stworzenia większej liczby miejsc pracy i zapewnienia szerokiego do nich dostępu. Inicjatywa ta wdrażana jest od 2001 roku, a w 2004 roku rozpoczęto realizację drugiej rundy EQUAL we wszystkich 25 państwach członkowskich Unii Europejskiej. Alokacja finansowa dla programu EQUAL w Polsce na lata 2004 -2006 wynosi 133,92 miliony euro z Europejskiego Funduszu Społecznego oraz 44,64 miliony euro z budżetu krajowego. Za przygotowanie Jednolitego Dokumentu Programującego EQUAL był odpowiedzialny Departament Zarządzania Europejskim Funduszem Społecznym oraz Ministerstwo Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej. Komisja Europejska w porozumieniu z Parlamentem Europejskim, krajami członkowskimi i partnerami społecznymi ustanowiła dziewięć tematów priorytetowych, jednakże zakres Inicjatywy w naszym kraju obejmuje pięć tematów. Program Equal musi odpowiadać na potrzeby lokalne i regionalne. Celem Inicjatywy EQUAL jest promocja nowych metod zwalczania wszelkich form dyskryminacji i nierówności związanych w dostępie do rynku pracy.

A zatem Inicjatywa Wspólnotowa Equal jest instrumentem badawczym i testującym innowacyjne podejścia do problemu, a w efekcie umożliwiająca odkrywanie i wprowadzanie w życie nowych rozwiązań systemowych. To nie jest program nastawiony na walkę z bezrobociem, to program na walkę z dotychczasowym podejściem. Celowym jest znalezienie nowych metod , narzędzi, sposobów przy aktywnym współudziale beneficjentów ostatecznych i Partnerów projektu. Może okazać się, że wypracowane metody przez Partnerstwa na Rzecz Rozwoju mogą być kluczem do rozwiązywania problemów na skalę globalną, a także możliwe stanie się ich stosowanie w różnych państwach o podobnych warunkach społeczno - gospodarczych. Państwa członkowskie są bowiem zobowiązane do stworzenia wymiany i upowszechniania doświadczeń uzyskanych w ramach inicjatywy. Ponadto nowatorskie i efektywne rozwiązania mogą zostać włączone do takich dokumentów strategicznych jak Narodowy Plan Działań na Rzecz Zatrudnienia, a najlepsze rozwiązania są adoptowane do Europejskiej Strategii Zatrudnienia.

Jakie wyzwania stoją przed uczestnikami Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL?

Pierwszym najtrudniejszym etapem było tworzenie Partnerstw, które nazywają się Partnerstwami na rzecz Rozwoju, co oznacza, wypracowywanie wspólnych metod działania bardzo różnych instytucji, często o odmiennej kulturze organizacyjnej. Współpraca zarówno w ramach partnerstwa krajowego i ponadnarodowego jest sformalizowana i opiera się na zawartej umowie i planie pracy. Podstawy pracy partnerstwa stanowi m.in. wspólna strategia, szczegółowy program pracy, plan finansowy, podział obowiązków i porozumienie co do udziału w pracach grup tematycznych, upowszechniania dobrych praktyk i udziału w procesie mainstreamingu. Zdaniem, Louisa Starksa, ewaluatora projektów EQUAL z Wielkiej Brytanii wypracowanie współpracy między Partnerami wymaga przede wszystkim wzajemnego szacunku wobec siebie oraz działania dla wspólnego dobra, a nie realizacji partykularnych interesów grup społecznych.

Zainteresowanie Inicjatywą Wspólnotową EQUAL w Polsce było bardzo duże. Okazuje się, że do Fundacji "Fundusz Współpracy", która pełni funkcję Krajowej Struktury Wsparcia wpłynęło 751 projektów o łącznej wartości prawie 5 mld zł, a do realizacji zakwalifikowano 107 projektów.

W listopadzie 2004 roku organizacja pozarządowa Pomorsko-Kujawskie Zrzeszenie Samopomocy Obywatelskiej w Barcinie odniosła sukces w konkursie Inicjatywy Wspólnotowej EQUAL z projektem w jednym z czterech obszarów tematycznych: Ułatwianie wchodzenia i powrotu na rynek pracy osobom mającym trudności z integracją lub reintegracją na rynku pracy celem promowania rynku pracy otwartego dla wszystkich (Temat A). Projekt ujęty w ramy trzech Działań zakładał pracę z grupą 36 osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, długotrwale bezrobotnych mieszkańców gminy Barcin.

Realizując Działanie 1 do połowy 2005 r. Zrzeszenie musiało zawiązać na poziomie narodowym Partnerstwo na Rzecz Rozwoju "Wstań, unieś głowę", a następnie sformalizować je umowami podpisanymi z Akademią Techniczno-Rolniczą w Bydgoszczy, Bydgoskim Zakładem Doskonalenia Zawodowego i Powiatowym Urzędem Pracy w Żninie. Uroczyste podpisanie umowy bilateralnej pomiędzy Pomorsko-Kujawskim Zrzeszeniem Somopomocy Obywatelskiej z siedzibą w Barcinie, a Akademią Techniczno - Rolniczą odbyło się 16 czerwca 2005 roku w Lubostroniu. Uczelnię reprezentowali: Prorektor ds. Organizacji i Rozwoju dr hab. inż. Tomasz Topoliński, prof. nadzw. ATR i Kanclerz mgr. inż. Lesław Biliński, a Przedstawicielką ATR w Partnerstwie na Rzecz Rozwoju została dr inż. Małgorzata Zajdel.

Organizacja lidera zawiązała też partnerstwo ponadnarodowe z udziałem Partnera słowackiego - Instytutem Kształcenia Ustawicznego Uniwersytetu Technicznego w Koszycach oraz Partnera włoskiego z Katanii na Sycylii. Współpraca ponadnarodowa sprzyjać ma innowacyjności projektów i upowszechnianiu wzorów najlepszej praktyki. W Barcinie powstało Biuro Projektu. Partnerzy wspólnie opracowali według przyjętych założeń Projektu szczegółowy program, strategię działania oraz budżet Partnerstwa. Pomorsko-Kujawskie Zrzeszenie Samopomocy Obywatelskiej w Barcinie jako jeden z Partnerów pełni rolę Administratora Projektu.

11 stycznia 2006 r. Zrzeszenie podpisało umowę o dofinansowanie Działania 2. Oznacza to, że Instytucja Zarządzająca, którą dla programu IW EQUAL jest Ministerstwo Gospodarki i Pracy, zaakceptowała rozliczenie środków przekazanych na Działanie 1 oraz efekty w postaci narodowych i ponadnarodowych umów partnerskich z opracowaniami towarzyszącymi w postaci szczegółowego programu i budżetu oraz strategii Działania 2.

Już od lipca ubiegłego roku Partnerstwo realizuje zadania zapisane w programie Działania 2. Partnerzy rozpoczęli realizację przypisanych im zadań począwszy od opracowania programów i zatrudnienia trenerów do prowadzenia zajęć z grupą wyłonionych 36 Beneficjentów Ostatecznych - uczestników projektu. W końcu ubiegłego roku trenerzy opracowali koncepcję i przeprowadzili z Beneficjentami Ostatecznymi warsztaty wzmacniające kondycję psychiczną w ramach podzadania "Kuźnia optymizmu". Na każdym etapie realizacji zadań sprawdza się postępy uczestników szkoleń, a także skuteczność stosowanych metod pracy. Stosując opracowane narzędzia badawcze realizatorzy projektu przeprowadzają analizę porównawczą poziomu wiedzy stanu początkowego ze stanem obecnym, oceniając nabyte już umiejętności uczestników po zakończeniu każdego bloku zajęć. W Partnerstwie powołano Grupę Zarządzającą składającą się z przedstawicielek wszystkich Partnerów.

Katedra Informatyki w Zarządzaniu Wydziału Rolniczego posiadając duże doświadczenie i odpowiednią bazę dydaktyczną rozpoczęła realizację zadań, których celem jest zapewnienie beneficjentom ostatecznym udziału w rozwoju społeczeństwa informacyjnego poprzez nabycie umiejętności z zakresu obsługi komputera i posługiwania się Internetem. Od 1 września 2005 roku do 31 grudnia 2005 roku rozpoczęła realizację zadania pt." "Przyjazny Program Szkoleń", w ramach, którego opracowano dwie koncepcje tj. "Przyjaznego Programu Szkoleń" oraz "Projektu Modułu Elektronicznej Bazy Wiedzy" pozwalającej na aktualną weryfikację skuteczności szkoleń, a także wykonano oprogramowanie tej bazy. Ponadto opracowano 36 jednostek szkoleniowych, stanowiących materiały szkoleniowe dla beneficjentów. Osiągnięcie zamierzonego celu zaplanowano w okresie od stycznia do czerwca 2006 roku. Od 9 stycznia trzydziestu sześciu beneficjentów projektu bierze udział w bloku zajęć w zakresie obsługi komputera. W ramach szkoleń beneficjentów podzielono na trzy grupy, zapewniając indywidualne stanowiska pracy oraz opiekę dwóch trenerów.

Dodatkowym aspektem realizowanego programu jest promocja szeroko rozumianej polityki równych szans i równości płci. Polityka równych szans to jedna z kwestii horyzontalnych w Unii Europejskiej co oznacza, że realizacja zasady równości powinna być wspierana we wszystkich działaniach realizowanych ze środków Wspólnoty. Równość szans oznacza równy dostęp wszystkich osób do rynku pracy bez względu na : wiek, płeć, wyznanie, pochodzenie etniczne lub społeczne, niepełnosprawność, czy orientację seksualną. Równość płci to w równym stopniu traktowanie kobiet i mężczyzn w życiu społecznym i zawodowym. W związku z tym w miesiącu wrześniu ubiegłego roku w Partnerstwie utworzyła się Grupa ds. polityki równości szans i równości płci.

Dnia 28 lutego 2006r w AUDYTORIUM NOVUM Akademii Techniczno-Rolniczej w Bydgoszczy odbyło się seminarium tematyczne pt: "Równość szans na rynku pracy-teoria a rzeczywistość" zorganizowane przez Partnerstwo na rzecz Rozwoju "Wstań, unieś głowę". Seminarium było objęte patronatem marszałka województwa Waldemara Achramowicza i rektora ATR prof. dr hab. inż. Zbigniew Skindera. W seminarium wzięło udział 118 osób, w tym przedstawicielka Instytucji Zarządzającej z Warszawy Pani Gabriela Popowicz oraz przedstawicielka Krajowej Struktury Wsparcia - Opiekunka Projektu "Wstań, unieś głowę" Pani Angelika Lipska Wszyscy biorący udział przedstawiciele regionalnych pracodawców otrzymali certyfikaty udziału w seminarium. Program spotkania objął dwa bloki tematyczne poprzedzone informacją na temat idei Projektu, roli i zadań merytorycznych Partnerów w Partnerstwie na rzecz Rozwoju.

W pierwszym bloku tematycznym: RÓWNOŚĆ SZANS NA RYNKU PRACY- TEORIA Grupa "R" (równości) przedstawiła wyniki badań regionalnego rynku pracy, a zaproszeni prelegenci podzielili się z uczestnikami wiedzą na temat kwestii równości szans na rynku pracy. Blok I w całości poświęcony był aspektom teoretycznym, a II blok praktycznym. W trakcie seminarium Partnerstwo zaprezentowało film z udziałem uczestników projektu traktujący o dyskryminacji tych osób na rynku pracy.

Małgorzata Zajdel

Szkolenie beneficjentów

Podpisanie umowy bilateralnej

Literatura

• Materiały promocyjne Inicjatywę Wspólnotową EQUAL 2005 r.
• Portal Funduszy Strukturalnych - Podejście tematyczne; http://equal.gov.pl
• Portal Funduszy Strukturalnych - Adaptacja rezultatów do głównego nurtu polityki